Muzy zamiast Żelaznego Kanclerza. Historia niezwykłego zakątka Parku Kachla w Bytomiu

Spacerując po Parku im. Franciszka Kachla w Bytomiu, trudno nie zwrócić uwagi na dziewięć monumentalnych rzeźb przedstawiających greckie muzy. Dziś to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w parku, jednak niewielu mieszkańców wie, że wcześniej stał tu zupełnie inny pomnik – poświęcony kanclerzowi Niemiec Otto von Bismarckowi. Historia tego miejsca doskonale pokazuje, jak zmieniały się dzieje miasta i jego symboli.

REKLAMA

Park Kachla powstał w XIX wieku i szybko stał się jednym z najważniejszych miejsc rekreacyjnych Bytomia. W jego reprezentacyjnej części, w pobliżu stawu, przed II wojną światową znajdował się pomnik Otto von Bismarcka, nazywanego „Żelaznym Kanclerzem”. Nie był to jednak klasyczny pomnik z figurą postaci, lecz monumentalny głaz z wizerunkiem kanclerza, który stanowił jeden z symbolicznych punktów ówczesnego niemieckiego Bytomia. Otaczały go starannie utrzymane rabaty kwiatowe i alejki, a miejsce miało podkreślać znaczenie miasta w strukturach państwa niemieckiego.

Źródło: Polska Org

Pomnik został odsłonięty w 1908 roku. Podobnie jak wiele innych monumentów związanych z niemiecką historią na terenach, które po 1945 roku znalazły się w granicach Polski, został usunięty po zakończeniu II wojny światowej. Przez pewien czas miejsce pozostało niezagospodarowane i czekało na nową formę, która nadałaby mu zupełnie inne znaczenie.

W latach 70. XX wieku zdecydowano, że dawna lokalizacja pomnika Bismarcka otrzyma nowe życie. Zamiast symbolu politycznego miała powstać kompozycja poświęcona sztuce i kulturze. Tak narodziła się Aleja Muz – zespół dziewięciu monumentalnych rzeźb autorstwa Tadeusza Sadowskiego.

Rzeźbiarz stworzył figury przedstawiające muzy z mitologii greckiej: Kalliope, Klio, Erato, Euterpe, Melpomenę, Polihymnię, Talię, Terpsychorę i Uranię. Każda z nich symbolizuje inną dziedzinę twórczości – poezję, historię, muzykę, teatr, taniec czy astronomię. Monumentalna forma rzeźb miała nadać temu fragmentowi parku artystyczny charakter i stworzyć miejsce kojarzące się z kulturą, a nie polityką.

Tadeusz Sadowski był jednym z ważniejszych powojennych twórców związanych z Bytomiem. Jego prace można znaleźć w wielu punktach miasta. Jest autorem między innymi charakterystycznych rzeźb pelikanów przy parkowym stawie oraz pomnika Fryderyka Chopina znajdującego się przed Operą Śląską. Jego twórczość na trwałe wpisała się w krajobraz Bytomia.

Aleja Muz przez lata zmagała się jednak z problemami. Betonowe rzeźby były narażone na działanie warunków atmosferycznych, a także akty wandalizmu. Z czasem ich stan techniczny pogarszał się – pojawiły się pęknięcia, zabrudzenia i ubytki. Jedna z figur straciła nawet głowę. Dzięki przeprowadzonym pracom konserwatorskim udało się przywrócić rzeźbom dawny wygląd i zabezpieczyć je przed dalszym niszczeniem.

Dziś Aleja Muz pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc Parku Kachla. Dla wielu mieszkańców jest po prostu ciekawym fragmentem miejskiej przestrzeni, miejscem spacerów i odpoczynku. Mało kto pamięta jednak, że dokładnie tutaj przez dziesięciolecia znajdował się monument poświęcony Bismarckowi.